Bereikbaarheidsnorm

Vervoersarmoede in Nederland: ruim 500 bushaltes verdwenen in 5 jaar tijd

Reizigers wachten op de bus in een bushokje in Friesland. Foto: Flickr/Jan Ubels.

In de afgelopen vijf jaar zijn er in totaal 527 bushaltes verdwenen. In de provincies Drenthe en Groningen is de afname percentueel het grootst, respectievelijk 11 en bijna 7 procent. Flevoland is de enige provincie waar nu meer bushaltes zijn dan vijf jaar geleden. Dat blijkt uit cijfers die het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) inventariseerde voor het journalistieke platform Pointer (KRO-NCRV).

“Je ziet haltes hoofdzakelijk verdwijnen in de landelijke gebieden, maar ook in de stadsranden en de dorpen is die tendens zichtbaar,” zegt onderzoeker Jeroen Bastiaanssen van het PBL. Gecombineerd met het afschalen van sommige dienstregelingen zorgt dat volgens hem voor een verschraling van het openbaar vervoer. “Er wordt vaak ingezet op busverbindingen die je snel naar een treinstation of stadscentrum brengen, maar daardoor komen kronkelroutes door wijken en dorpen soms te vervallen,” stelt hij vast. “Inwoners in die gebieden zijn daardoor regelmatig aangewezen op een auto om bepaalde voorzieningen te bereiken.”

Bastiaanssen stelt vast dat beleid vaak gericht is op het verbeteren van de bereikbaarheid, maar dat niet duidelijk is wanneer die bereikbaarheid goed of voldoende is. “We hebben recht op onderwijs en recht op zorg, maar we hebben geen recht op de mogelijkheid om binnen een bepaalde tijd op school of in het ziekenhuis te komen. Eigenlijk is dat heel raar.”

Werkloos

Het PBL onderzocht eerder al de bereikbaarheid in Nederland en concludeert dat mensen die afhankelijk zijn van het openbaar vervoer vaak veel slechter af zijn dan mensen met toegang tot een auto. Bastiaanssen: “Zeker als zij wonen in landelijk gebied, de stadsranden of de suburbane kernen is de toegang tot banen en voorzieningen zoals zorg en scholen slechter.”

Een slechte bereikbaarheid kan grote impact hebben op de levens van mensen. Bastiaanssen: “Het kan zijn dat mensen banen afwijzen en daardoor langer werkloos blijven. Of ze missen zorgafspraken omdat het ziekenhuis steeds slechter bereikbaar wordt.” Het zijn volgens de onderzoeker met name mensen met een laag inkomen, ouderen of jongeren, die een groot risico lopen op zogenoemde vervoersarmoede. “Als je geen auto kunt aanschaffen of nog niet of niet meer kunt autorijden, dan heb je buiten de stadscentra vaak geen goed alternatief als het openbaar vervoer wegvalt of slechter wordt.”

Bereikbaarheidsnorm

Staatssecretaris Heijnen (Infrastructuur en Waterstaat) onderkent dat vervoersongelijkheid een probleem is. “Wat je nu ziet is dat er steeds meer verschil ontstaat in de manier waarop mensen toegang hebben tot mobiliteit. En dat is niet wenselijk,” aldus de staatssecretaris. Ze werkt samen met minister Harbers aan een nieuwe mobiliteitsvisie. Heijnen: “Wij vinden het belangrijk dat mobiliteit voor iedereen op een goede manier toegankelijk is. Wij zien dat ook als een recht, dus het is de intentie om daar rekening mee te gaan houden in die mobiliteitsvisie.”

PvdA en GroenLinks gaven de staatssecretaris een voorzet tijdens het commissiedebat openbaar vervoer van vorige week. GL-Kamerlid Kauthar Bouchallikht stelde voor om een bereikbaarheidsnorm in te voeren van 45 minuten. “Elk huishouden moet binnen 45 minuten met het openbaar vervoer bij een ziekenhuis, school of supermarkt kunnen zijn.”

Heijnen zegt een bereikbaarheidsnorm serieus te overwegen. “Ik voer graag de gesprekken met de lokale autoriteiten om te onderzoeken of een bereikbaarheidsnorm zou werken. Elke regio verschilt en daarom is het niet alleen een taak van de overheid. Lokale politiek en bedrijven moeten we betrekken in deze discussie”, besluit de staatssecretaris.

Lees ook:

U las zojuist één van de gratis premium artikelen

Onbeperkt lezen? Maak gebruik van de exclusieve aanbieding

Bekijk de aanbieding

Auteur: Sander Van Vliet

1 reactie op “Vervoersarmoede in Nederland: ruim 500 bushaltes verdwenen in 5 jaar tijd”

Cornelius Koelewijn|28.02.23|11:11

Tja, dat heb je met al die VVD-gedeputeerden voor Verkeer. Die zien OV als een kostbare voorziening voor geitenwollensokken en losers die geen suv op de oprijlaan van de koopwoning hebben staan. Daar kan dus naar hartelust op worden bezuinigd! Dat is nu eenmaal het neoliberale geloof!

De aanbestedingen, de ov chipkaart en corona zijn dodelijk geweest voor het streekvervoer.
Het zit nu in een neerwaartse spiraal waar het niet meer uitkomt.